Τι είναι ο αντιήρωας; Όλοι έχουμε πολύ σαφή εικόνα για το τι είναι ο ήρωας. Όταν όμως μιλάμε για τον αντιήρωα η εικόνα είναι πιο θολή. Έχουμε όλοι παραδείγματα στο μυαλό μας αλλά δεν μπορούμε πάντα να ξεκαθαρίσουμε ποια είναι τα χαρακτηριστικά που καθορίζουν τον αντιήρωα.

Ο αντιήρωας είναι ο πρωταγωνιστής χωρίς τα κλασσικά χαρακτηριστικά του ήρωα, δύναμη, θάρρος και ηθική. Και ενώ οι πράξεις τους εξυπηρετούν τελικά έναν ευγενή σκοπό τα κίνητρά του δεν είναι τα σωστά.

Αυτός είναι ένας γενικός ορισμός του αντιήρωα αλλά υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύπο και ο καθένας έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

Ταινίες western και gangster.

Στα δύο αυτά είδη ταινιών είναι σχεδόν κανόνας. Ο ήρωας για να νικήσει θα πρέπει να παίξει βρώμικα και να σπάσει κανόνες που για τον ήρωα θα ήταν απαράδεκτο. Οι πρωταγωνιστές αυτών των ταινιών εξ’ορισμού δεν έχουν “αγνά” κίνητρα.

Τα κίνητρά τους είναι η φήμη, η εξουσία, τα λεφτά και ο πλούτος. Το κυνήγι αυτών και η απληστία του είναι που του οδηγούν στην τελική ήττα.

Ο αντιήρωας και ο “κακός” ως πρωταγωνιστής.

Ο αντιήρωας δεν πρέπει να συγχέεται με τον κακό ως πρωταγωνιστή. Ο αντιήρωας είναι χαρακτήρας ο οποίος κινείται στο όριο του ηθικού και του ανήθικου και βασανίζεται και ο ίδιος από την εσωτερική του σύγκρουση.

Ο κακός ως πρωταγωνιστής είναι μια σχετικά σπάνια περίπτωση στον κινηματογράφο όπου ο πρωταγωνιστής της ταινίας είναι εντελώς ανήθικος. Δεν υπάρχει εσωτερική σύγκρουση ή πράξεις αμφιλεγόμενες. Τα κίνητρα και οι πράξεις του είναι απόλυτα ανήθικες και δεν έχει καμία εσωτερική σύγκρουση για το αν πρέπει να τις κάνει ή όχι.

Το American Psycho (2000)  απεικονίζει τον Patrick Bateman, έναν εμφανίσιμο τραπεζικό ο οποίος τα βράδια μετατρέπεται σε σαδιστή δολοφόνο. Είναι ο πρωταγωνιστής της ταινίας αλλά όσον αφορά την συμπεριφορά του είναι ένας “καθαρόαιμος” κακός. Σκοτώνει για την ευχαρίστησή του και δεν έχει καθόλου τύψεις για αυτό.

Ο δειλός

Ο τυπικός ήρωας στον κινηματογράφος διαθέτει αυτοπεποίθηση γενναιότητα και φυσικά είναι πολεμιστής.Ο αντιήρωας από την άλλη δε διαθέτει καμία από αυτές τις αρετές. Είναι δειλός, ανασφαλής και δεν είναι ικανός πολεμιστής. Έτσι η αφηγηματική διαδρομή του αντιήρωα στηρίζεται σε αυτό. Να ξεπεράσει όλες αυτές τις αδυναμίες και φτάσει στον στόχο του. Σε αυτόν τον τύπο αντιήρωα δεν είναι απαραίτητο να έχει ανήθικα κίνητρα που θα τον καθοδηγούν. Λειτουργεί απλώς σαν το αντίθετο του ήρωα όπως τον έχουμε στο μυαλό μας.

Στο φιλμ “Ποιος παγίδεψε τον Ροτζερ ράμπιτ” έχουμε δύο περιπτώσεις δειλού αντι-ήρωα.

Ο ντετέκτιβ που αρνείται να βοηθήσει τα καρτούν και ο Ρότζερ Ράμπιτ που είναι πολύ δειλός για προσπαθήσει καν να αποδείξει την αθωότητά του αφού φοβάται ότι κανείς δεν παίρνει στα σοβαρά.

Ο απρόθυμος ήρωας

Ο απρόθυμος ήρωας είναι από τους πιο συνηθησμένους ήρωαες στον κινηματογράφος και την τηλεόραση. Ο ήρωας είναι ηθικός και έχει άισθηση του δικαιου αλλά είναι απόρθυμος να αναλάβει δράση αν δεν εξυπειρετεί κάποιο δικό του στόχο.

Στην πορεία της ταινίας ξεπερνάνε τις αναστολές τους και μπαίνουν στη μάχη αλλά μόνο αφού με κάποιο τρόπο αναγκαστούν. Συνήθως η απειλή αποδεικνύεται τόσο μεγάλη που απειλεί έμεσα και αυτόν.

O Harrisson Ford έχει με αυτόν τον τύπο αντιήρωα σε ρόλους όπως ο Indiana Jones, o Rick Deckard από το Blade Runner και ο Han Solo από τον πόλεμο των άστρων.

Ο ρεαλιστής

Ο ρεαλιστής αντιήρωας είναι πρόθυμος να δράσει για το καλό ακόμα και αν χρειαστεί να παραβεί κάποιους κανόνες του. Έτσι ο τύπος αυτός αντιήρωα κερδίζει με όχι ηρωικό τρόπο αλλά βάζοντας πάνω από τους κανόνες την ηθική.

Ο μη ηθικός

Ίσως, ο πιο δημοφιλής τύπος αντιήρωα. Κατά βάση έχει καλές προθέσεις και κίνητρά αλλά από τη στιγμή που ξεκινάει τη μάχη δε σταματάει να σκεφτεί τι είναι σωστό.

Είναι κυνικός και συνήθως τον κατατρέχει ένα παλιό τραύμα. Συνήθως ο χαμός κάποιου αγαπημένου του προσώπου.Πολλές φορές νοιώθει και υπεύθυνος για αυτόν.

Στην ταινία  John Wick: Chapter 2 (2017) η ιστορία της εκδίκησης για τον χαμό του σκύλου του από την πρώτη ταινία δεν υφισταται πια. Στην δεύτερη ταινία απλά σκοτώνει όποιον βρεθεί στον δρόμο του.

Αν ο καταιγισμός φόνων δε δικαιολογούνταν από το γεγονός ότι τα θύματά του είναι εγκληματίες ο πρωταγωνιστής θα μπορούσε να είναι ο κακός της ταινίας.

Ήρωας μόνο κατ’όνομα,

Αυτός ο ήρωας λειτουργεί σαν κακός στην ταινία. Οι προθέσεις αλλά και τα κίνητρα δεν είναι ηθικά. Μπορεί να εξυπηρετεί κάποιον καλό σκοπό αλλά απρόθυμα και συνήθως αφού οι καταστάσεις τον αναγκάζουν. Ακόμα και έτσι όμως είναι το μοναδικό στοιχείο που τον ξεχωρίζει από τον κακό της ταινίας.

Στην ταινία Leon του 1994 ο ήρωας είναι ένα επαγγελματίας δολοφόνος ο οποίος δέχεται να βοηθήσει την ορφανή Mathilda. Αυτή είναι η πράξη που μας κάνει να είμαστε μαζί του στην ταινία αλλά δεν παύει να είναι ένας εκτελεστής που σε μια άλλη ταινία θα ήταν ο κακός.

Οι δέκα καλύτεροι αντι-ήρωες

Στο παρακάτω βίντεο από το watchmojo.com θα δούμε μια λίστα με τους 10 καλύτερους αντιήρωες στο σινεμά